Ter beschikking stellen van de wetenschap
Lichaam doneren voor medisch onderzoek
Ter beschikking stellen van de wetenschap betekent dat je bij leven vastlegt dat je lichaam na overlijden wordt geschonken aan een anatomisch instituut dat is verbonden aan een medische faculteit. Het lichaam wordt gebruikt voor medisch-wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. Op deze pagina lees je wat deze keuze inhoudt, hoe je deze vastlegt, waarom het belangrijk is je naasten hierover te informeren en wat er gebeurt als een lichaam niet kan worden geaccepteerd.
Wat is ter beschikking stellen van de wetenschap?
Ter beschikking stellen van de wetenschap is het schenken van je lichaam na overlijden aan een anatomisch instituut dat is verbonden aan een medische faculteit. Het lichaam wordt gebruikt ten dienste van medisch-wetenschappelijk onderwijs en onderzoek.
Belangrijk om te weten
Niet met donorcodicil te regelen
Geregeld door universiteiten
Weinig tijd voor afscheid
Niet vast te leggen in donorcodicil
De moderne wetenschap heeft nog altijd behoefte aan menselijke lichamen. Op vrijwillige basis kun je je lichaam na je overlijden ter beschikking stellen aan de wetenschap.
Het is een misverstand dat deze vorm van terbeschikkingstelling kan worden geregeld met een donorcodicil. In een donorcodicil kun je alleen vastleggen dat bruikbare organen na je overlijden mogen worden gebruikt voor transplantatie.
Terbeschikkingstelling aan de wetenschap is iets anders dan sectie en obductie. Daarbij onderzoekt een patholoog organen om de doodsoorzaak vast te stellen of om medisch handelen te controleren. Voor sectie of obductie vraagt een arts altijd toestemming aan de nabestaanden en legt hij uit hoe uitgebreid het onderzoek zal zijn. Eén van de nabestaanden moet hiervoor een toestemmingsformulier ondertekenen.
Zelf regelen
Wil je je lichaam na je overlijden ter beschikking stellen aan de wetenschap, dan moet je dit tijdens je leven zelf regelen. Je neemt hiervoor contact op met één van de anatomische instituten die zijn verbonden aan Nederlandse universiteiten en bevoegd zijn om lichamen aan te nemen. De voorwaarden verschillen per universiteit.
Geen enkele universiteit kan vooraf garanderen dat je lichaam na overlijden ook daadwerkelijk wordt geaccepteerd.
Op www.lichaamsdonatie.info vind je een overzicht van de anatomische instituten waar je je lichaam kunt doneren. Neem contact op met het instituut van jouw keuze om te informeren naar de mogelijkheden en voorwaarden.
Geen garantie acceptatie lichaam
Met de keuze voor terbeschikkingstelling aan de wetenschap is de vraag of je begraven of gecremeerd wilt worden niet automatisch opgelost. Of een lichaam wordt geaccepteerd, hangt af van de wetenschappelijke behoefte op het moment van overlijden. Jaarlijks zijn er ongeveer 500 lichamen nodig en er kan sprake zijn van een overschot.
Daarnaast kunnen universiteiten en ziekenhuizen een lichaam weigeren op basis van de doodsoorzaak, bijvoorbeeld bij:
- een zeer hoge leeftijd
- kanker
- besmettelijke ziekten
- een ongeval waarbij het lichaam ernstig is beschadigd
Weinig tijd voor afscheid
In de praktijk is er weinig tijd om afscheid te nemen. Medische faculteiten willen het lichaam meestal binnen 24 uur conserveren. Vaak wordt het geconserveerde lichaam pas veel later daadwerkelijk gebruikt voor onderzoek. Wettelijk is vastgelegd dat onderzoek nooit binnen 36 uur na overlijden mag beginnen.
Over wat er na ontleding met je stoffelijke resten gebeurt (dit kan geruime tijd na je overlijden zijn), moet je duidelijke afspraken maken met de betreffende universiteit. Meestal worden gedoneerde lichamen anoniem begraven of gecremeerd. Aan lichaamsdonatie zijn geen financiële consequenties verbonden.
Wanneer je je lichaam ter beschikking wilt stellen aan de wetenschap, moet je dit expliciet en schriftelijk vastleggen in een testament of een codicil. Daarnaast vul je een formulier in van de medische faculteit en moet één van je nabestaanden schriftelijk bevestigen dat hij of zij op de hoogte is van jouw wens.
Verschil tussen orgaandonatie en lichaamsdonatie
Bij orgaan- of weefseldonatie wordt alleen het orgaan of weefsel uitgenomen dat geschikt is voor transplantatie. Daarna krijgen de nabestaanden het lichaam terug, zodat zij de overledene kunnen laten begraven of cremeren.
Bij lichaamsdonatie heeft iemand tijdens zijn leven toestemming gegeven om het volledige lichaam na overlijden af te staan aan de medische wetenschap. Nabestaanden krijgen het lichaam dan niet meer terug en kunnen de overledene dus niet zelf laten begraven of cremeren.
Veelgestelde vragen over ter beschikking stellen van de wetenschap
Wat betekent het om je lichaam ter beschikking te stellen van de wetenschap?
Je stelt je lichaam na overlijden beschikbaar aan een anatomisch instituut dat is verbonden aan een medische faculteit. Het lichaam wordt vervolgens gebruikt voor medisch-wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. Deze keuze moet je tijdens je leven vastleggen.
Waarom is het belangrijk om je naasten hierover te informeren?
Het is belangrijk dat je familie of andere naasten weten dat je deze wens hebt en waar de documenten worden bewaard. Daardoor weten zij na je overlijden welke afspraken zijn gemaakt en kunnen zij hier rekening mee houden.
Wordt een lichaam altijd geaccepteerd?
Nee, een lichaam wordt niet altijd geaccepteerd. Een anatomisch instituut kan een lichaam weigeren, bijvoorbeeld wanneer het aanbod te groot is of om andere redenen. In dat geval moet alsnog een begrafenis of crematie worden geregeld.
Waarvoor wordt een lichaam gebruikt?
Een lichaam dat ter beschikking is gesteld aan de wetenschap wordt gebruikt voor medisch-wetenschappelijk onderwijs en onderzoek. Het dient daarmee het onderwijs aan medische faculteiten en wetenschappelijk onderzoek.
Wanneer moet je deze wens vastleggen?
Je moet de wens om je lichaam ter beschikking te stellen van de wetenschap tijdens je leven vastleggen. Zo is duidelijk wat er na je overlijden met je lichaam moet gebeuren en kan de procedure volgens de gemaakte afspraken worden gevolgd.
